fbpx
6.3 C
Podgorica
December 5, 2022.
NaslovnicaCrna GoraUklanjanje svih granica u regionu rizičan potez

Uklanjanje svih granica u regionu rizičan potez

Podgorica, (MINA) – Uklanjanje svih granica u regionu rizičan je potez, imajući u vidu postojanje “Balkanske rute” kojom se vrše različite kriminalne aktivnosti, navodi se u analizi O prednostima i manama učešća u regionalnoj inicijativi Otvoreni Balkan, koju je uradilo Ministarstvo evropskih poslova (MEP).

Iz MEP-a su u analizi naveli da su, imajući u vidu pažnju koju regionalna inicijativa Otvoreni Balkan privlači i brojna politička tumačenja koja su prisutna u javnosti, stava da tako ozbiljna pitanja treba da budu predmet stručnih analiza, odnosno distancirana od dnevnih političkih potreba i politikantstva.

“Uvažavajući potrebu za temeljnim sagledavanjem te regionalne inicijative, MEP je pristupilo pripremi analize, čija je svrha da doprinese stručnoj raspravi po tom pitanju i političkim akterima omogući proces donošenja odluka zasnovan na činjeničnom stanju”, kaže se u analizi MEP.

Ministarka evropskih poslova i potpredsjednica Vlade za spoljnu politiku, regionalnu saradnju i evropske integracije Jovana Marović podnijela je danas ostavku na te funkcije.

U analizi MEP-a navodi se da je Otvoreni Balkan postavljen na političkom opredjeljenju tri države da dok traje proces pregovaranja o pristupanju sa Evropskom unijom (EU), po uzoru na jedinstveno tržište Unije, stvore zajedničko tržište na Balkanu.

Ukazuje se da za sada Otvoreni Balkan funkcioniše kroz susrete na najvišem političkom nivou, prilikom kojih lideri usaglašavaju dalje korake ka potpunom brisanju granica između tri države po uzoru na četiri slobode kretanja – ljudi, roba, usluga i kapitala.

Ističe se da je poziv da se pridruže ostale tri države Zapadnog Balkana otvoren, ali da se primjećuju izvjesni nedostaci u sprovođenju zamišljenih mjera.

“To se, prije svega, odnosi na nedostatak pravnog okvira kojim se inicijativa formira, kao i nedostatak institucionalnih mehanizama koji bi vršili nadzor, evaluaciju i davali preporuke za buduću integraciju i, naposljetku, određeni stepen netransparentnosti”, navodi se u analizi.

Ocjenjuje se da je inicijativa Otvoreni Balkan postavljena na ambicioznoj agendi stvaranja zajedničkog regionalnog tržišta po uzoru na jedinstveno tržište EU, i u izvjesnoj mjeri se podudara sa postojećim regionalnim okvirom za saradnju koji je uspostavljen Berlinskim procesom.

Ističe se da projekat nema mapu puta, strategiju, institucionalni okvir, niti ugovor kojim se uspostavlja, a koji garantuje ravnopravan odnos i položaj država koje u njemu učestvuju.

Navodi se da projekat nema metodologiju koja bi pomogla u mjerenju uspjeha, niti bilo kakav nadzorni administrativno-tehnički organ, koji bi vršio neophodne evaluacije i predlagao mjere.

“Memorandumi i sporazumi počivaju na obećanju da je pravni okvir inicijative usklađen sa pravnom tekovinom Unije. U praksi, svaki međunarodni ugovor koji nije usklađen sa pravnom tekovinom EU po prijemu države u članstvo mora biti poništen ili revidiran”, ističe se u Analizi.

Ukazuje se da sporazumi ne predviđaju mehanizme za rješavanje sporova, osim pregovora između ugovornih strana.

“Izvori informacija o sprovođenju projekta su ograničeni, a tekst nekih sporazuma nije ni dostupan, ne postoji ni jedinstvena internet stranica koja bi pružila sve neophodne informacije, pa i ovo ukazuje na problem transparentnosti procesa”, kaže se u analizi.

Ističe se da je Srbija ratifikovala pet sporazuma, dok Albanija i Sjeverna Makedonija nijesu ratifikovale nijedan, i da je još rano govoriti o bilo kakvim rezultatima inicijative Otvoreni Balkan.

“Projekat počiva na odnosima harizmatičnih lidera i procedure između samita na visokom nivou nijesu dovoljno transparentne”, navodi se u analizi.

Ukazuje se da je evidentan disbalans u veličini ekonomija, kao i spoljno-trgovinskom obimu država, gdje jedna država ima naročitu prednost, kako u po obimu ekonomije tako i spoljnotrgovinskim vezama van regiona, što može predstavljati prednost na tržištu.

“Uklanjanje svih granica u regionu je rizičan potez, imajući u vidu postojanje takozvane Balkanske rute kojom se vrše različite kriminalne aktivnosti. Uklanjanje granica će doprinijeti novom talasu migracija”, upozorava se u analizi.

Ocjenjuje se da je Sporazum o saradnji u veterinarskoj, fitosanitarnoj i oblasti bezbjednosti hrane i hrane za životinje najveći iskorak u odnosu na ostale regionalne inicijative.

Dodaje se da je do sada samo Srbija izvršila ratifikaciju akata iz Otvorenog Balkana.

“Stvaranje novog tržišta u regionu će uticati na položaj Luke Bar kao važne tačke za trgovinsku razmjenu između Srbije i trećih država, a u kontekstu najave da će Luka Drač biti od strateškog značaja za Srbiju i Sjevernu Makedoniju, kao i povezivanje Albanije preko Sjeverne Makedonije sa Bugarskom”, kaže se u Analizi.

Upozorava se i da pokušaj zaliječenja političkih neslaganja kroz ekonomske integracije može zanemariti napredak država u poglavljima 23 i 24, koja se odnose na vladavinu prava.

Navodi se da EU ne izražava negativan stav prema Otvorenom Balkanu, već da vrlo oprezno pozdravlja regionalne inicijative, dok god su u skladu s pravnom tekovinom EU.

“Posljednje oživljavanje Berlinskog procesa i potpisivanje tri sporazuma daje jasan signal zašto je saradnja u okviru Zajedničkog regionalnog tržišta (CRM) i Centralnoevropskog sporazuma o slobodnoj trgovini (CEFTA) prioritet za EU”, ističe se u analizi.

Ocjenjuje se da je, u poređenju sa ostalim regionalnim inicijativama, Otvoreni Balkan inicijativa kojoj se otvoreno suprotstavlja jedna od šest država regiona.

“Za razliku od Otvorenog Balkana, učešće svih šest država u CRM, kao i proces upravljanja u okviru Berlinskog procesa, implementacija EU standarda sa jasnom mapom puta i akcionim planovima, mjerama i indikatorima uspjeha nameću ovaj vid regionalne saradnje i EU integracije kao primaran, poželjan i transparentan projekta”, navodi se u analizi.

Ističe se da, kako je inicijativa u povoju, još nedostaju konkretni i opipljiviji rezultati koji pokazuju uspješnost preduzetih koraka.

“Svaka regionalna integracija je dobrodošla, i EU sa velikom pažnjom prati razvoj inicijative uz napomenu da usljed preduzetih obaveza iz Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju, države kandidati treba da svoje politike usaglase sa EU”, ocjenjuje se u Analizi.

Preporučuje se da bi Vlada trebalo da povjeri Privrednoj komori Crne Gore da prati razvoj inicijative Otvoreni Balkan i promptno priprema preporuke u vezi daljih koraka ka zaštiti konkurentnosti crnogorske ekonomije u odnosu na region.

U analizi se preporučuje da bi Vlada trebalo da unaprijedi mehanizme saradnje kroz već postojeće preuzete obaveze iz regionalnih inicijativa u oblasti ekonomije, pod okriljem EU.

“Gdje je komponenta trgovine uređena CEFTA ugovorom, a čiji sekretarijat nadzire implementaciju, dok je Regionalni savjet za saradnju (RCC) zadužen za ostale tri komponente saradnje kroz CRM kao nasljednika REA (Regional Economic Area)”, preporučuje se u analizi.

Navodi se da bi u okviru evropske integracije i dalje harmonizacije pravnih propisa s pravnom tekovinom EU, nadležni organ trebalo da obavlja monitoring i analizu usklađenosti pravnog okvira regionalnih inicijativa kojima bi Crna Gora pristupila.

“Imajući u vidu obavezu Crne Gore da će morati, u skladu sa članom 351 Konsolidovane verzije Ugovora o funkcionisanju EU, a nakon pristupanja EU, da stavi van pravne snage sve ugovore sa trećim državama koji su inkompatibilni s pravnom tekovinom EU, ili da uz suglasnost ugovornih strana izvrši neophodne izmjene”, preporučuju iz MEP-a.

Pravo preuzimanja ovog sadrzaja imaju samo korisnici Agencije MINA.
Kompletna informacija dostupna je korisnicima na linku MINA SERVIS
Longer version of article is available on a link MINA ENGLISH SERVIS

Najčitanije