Podgorica, (MINA) – Efikasnost rada Informacionog sistema Zavoda za školstvo ostala je ista nakon sajber napada na informatičku infrastrukturu Vlade u avgustu 2022. godine, kazali su iz te ustanove i poručili da njihovi podaci ne mogu nestati, jer se nalaze u arhivi na zvaničnom sajtu Zavoda.

 

U reviziji koju je sprovela Državna revizorska institucija (DRI) navodi se da je informacioni sistem Zavoda od februara van funkcije, što je dovelo do prekida digitalne podrške poslovnim procesima i gubitka svih podataka.

 

Iz DRI su naveli da, nakon sajber napada na informatičku infrastrukturu Vlade 20. avgusta 2022. godine, Zavod nije ponovo uspostavio Informacioni sistem u punom kapacitetu, već je uveden improvizovan način pisanja djelova izvještaja korišćenjem strukturiranih MS Excel fajlova, koji su naknadno unošeni u sistem.

 

Iz Zavoda su u reagovanju naveli da je ta konstatacija djelimično tačna, ali da je bez konteksta zavaravajuća. 

 

„Forma i ton koji je prezentovan javnosti je nepotpun, selektivan i u pojedinim djelovima stvara lažnu sliku o radu i odgovornosti Zavoda za školstvo“, kaže se u reagovanju.

 

Ističe se da sajber napad nije pogodio infrastrukturu Zavoda za školstvo kao samostalnog subjekta, već centralnu informatičku infrastrukturu Vlade, kojom Zavod ne upravlja i za čije obezbjeđenje nije nadležan. 

 

„Uspostavljanje Informacionog sistema Zavoda za školstvo u punom kapacitetu direktno je zavisilo od obnavljanja te infrastrukture, koja ni danas nije u cijelosti restaurirana. Teret odgovornosti za posljedice tog napada ne može se, niti pravno niti logički, pripisivati Zavodu“, navodi se u reagovanju.

 

Iz Zavoda su istakli da tvrdnja da je “došlo do gubitka svih podataka” zahtijeva preciziranje.

 

„Podaci koji su se nalazili u Informacionom sistemu, koristili su se i čuvali u alternativnim formatima, u papirnoj formi, u arhivi, kao i na sajtu Zavoda za školstvo upravo kao odgovor na nemogućnost rada u sistemu koji je bio van funkcije zbog okolnosti izvan kontrole Zavoda“, kaže se u reagovanju.

 

Navodi se da su izvještaji o eksternom utvrđivanju kvaliteta rada u obrazovno-vaspitnim ustanovama redovno objavljivani i dostavljani tim ustanovama. 

 

Iz Zavoda su istakli da je selektivno izvještavanje kada se govori o “gubitku svih podataka” kao o nemaru ili propustu Zavoda, a ne pomene da je alternativni način rada bio nužan i funkcionalan odgovor na vanredne okolnosti.

 

Kako su rekli, nakon sajber napada na informatičku infrastrukturu Vlade 20. avgusta 2022. godine, efikasnost rada Informacionog sistema Zavoda je ostala ista.

 

"Ističemo da pa podaci Zavoda za školstvo ne mogu nestati – jer se nalaze u arhivi Zavoda, na zvaničnom sajtu, a izvještaji eksterne evaluacije redovno su dostavljani obrazovno-vaspitnim ustanovama u kojima je izvršeno eksterno utvrđivanje kvaliteta rada, te su sve potrebne informacije uvijek dostupne i transparentne", kaže se u reagovanju. 

 

Navodi se da je Zavod ima zvaničnu aplikaciju, koja je bila u upotrebi od 2009. godine, a čija je funkcionalnost zakazala istog dana kada je započeta revizija Informacionog Sistema Zavoda za školstvo. 

 

„Međutim, promtno se reagovalo, u cilju sanacije problema i omogućavanja nesmetanog protoka informacija“, dodaje se u reagovanju. 

 

Zavod je, kako se navodi, u međuvremenu interno obnovio bazu podataka u elektronskom obliku. 

 

„Ta baza aktivno se koristi, odnosno služi kao osnova za izradu statističkih analiza i pisanje izvještaja eksterne evaluacije. Podaci nijesu izgubljeni u operativnom smislu: dostupni su, strukturirani i u redovnoj upotrebi“, rekli su iz Zavoda. 

 

Oni su istakli da se puna implementacija baze podataka u okviru novog, sveobuhvatnog aplikativnog sistema očekuje po instalaciji tog sistema, čiji je razvoj u toku, a što je od neposrednog značaja za tačnu i potpunu sliku o stanju Informacionog sistema Zavoda.

 

Kako su kazali iz Zavoda, dosadašnji plan za oporavak sistema u slučaju kvara se zasnivao na redovnom izvođenju rezervnih kopija baznog i aplikativnog servera na šest različitih eksternih diskova, i sa najmanje četiri različita datumska momenta. 

 

„Da bi se napravio rezervni server, potrebno je dobiti određena budžetska sredstva, ali prije toga i oporaviti postojeći aplikativni server, što je i preporuka DRI“, rekli su iz Zavoda. 

 

Oni su naveli da su zahtjevi za dostavljanje ponuda za nabavku novog servera upućeni svim firmama koje se bave djelatnošću prodaje djelova za računare i informacione sisteme, a koje posjeduju Oracle zvaničnu licencu, ali da nije bilo zainteresovanih ponuđača. 

 

„Odsjek za Kontinuirani profesionalni razvoj posjeduje sajt profesionalnirazvoj.edu.me, na kome se nalaze svi relevantni podaci za funkcionisanje Odsjeka, a Modul namijenjen kontinuiranom profesionalnom razvoju ubuduće će se koristiti kroz MEIS informacioni sistem“, rekli su iz Zavoda.

 

Oni su istakli da je arhitektura Informacionog sistema u fazi prilagođavanja zakonskim izmjenama, a planirana je i nabavka dodatnih računara radi povećanja radnog broja stanica kada je Informacioni sistem u off-line režimu.

Zavod će, kako se navodi u reagovanju, u skladu sa svojom zakonskom obavezom dostaviti Plan aktivnosti do 17. maja i izvještavanja o preduzetim mjerama do 17. oktobra. 

 

„Naglašavamo da su brojne od utvrđenih slabosti posljedica sistemskih ograničenja — finansijskih i infrastrukturnih — koja prevazilaze autonomiju jedne stručne institucije kao što je Zavod“, zaključuje se u reagovanju.
(kraj) nij/gop