Podgorica, (MINA-BUSINESS) – Pregovaračko poglavlje 1 - Sloboda kretanja robe, jedno je od temeljnih poglavlja evropskog jedinstvenog tržišta.

 

Njegova suština je da Crna Gora uspostavi sistem u kojem roba proizvedena ili stavljena na tržište u skladu sa evropskim pravilima može slobodno da se prodaje i koristi, bez nepotrebnih administrativnih prepreka, dodatnih tehničkih zahtjeva ili diskriminacije.

 

To znači usklađivanje propisa o tehničkim zahtjevima za proizvode, standardizaciji, akreditaciji, ocjenjivanju usaglašenosti, metrologiji, tržišnom nadzoru i zaštiti potrošača, kao i jačanje institucija koje garantuju bezbjednost proizvoda na tržištu.

 

Cilj evropske politike u ovom poglavlju je uklanjanje tehničkih barijera trgovini među državama članicama Evropske unije. Propisi EU omogućavaju da proizvodi koji ispunjavaju zajedničke standarde mogu slobodno da cirkulišu na jedinstvenom tržištu od preko 450 miliona potrošača. Na taj način podstiču se konkurentnost privrede, razvoj preduzetništva, veća ponuda proizvoda i bolja zaštita potrošača.

 

Poglavlje 1 obuhvata pravila za industrijske proizvode, tehničke standarde, akreditaciju, nadzor tržišta i postupke ocjenjivanja usaglašenosti proizvoda sa propisanim zahtjevima.

 

Politika EU u ovoj oblasti zasniva se na principu da proizvod koji je zakonito stavljen na tržište jedne države članice može biti dostupan na cijelom tržištu Evropske unije, osim u izuzetnim slučajevima kada je potrebno zaštititi zdravlje ljudi, bezbjednost ili životnu sredinu.

 

Posebna pažnja posvećena je usklađivanju tehničkih propisa za proizvode kao što su mašine, građevinski proizvodi, električna oprema, medicinska sredstva, igračke i druga roba koja mora ispunjavati stroge bezbjednosne zahtjeve prije stavljanja na tržište.

 

Crna Gora je otvorila Poglavlje 1 na Međuvladinoj konferenciji održanoj 30. juna 2020. godine. U prethodnom periodu sprovedene su brojne zakonodavne i institucionalne reforme u oblasti standardizacije, akreditacije, metrologije i tržišnog nadzora. Nastavljeno je usklađivanje nacionalnog zakonodavstva sa evropskim pravilima kako bi se obezbijedilo nesmetano funkcionisanje tržišta i visok nivo zaštite potrošača.

 

Sigurniji proizvodi za građane

 

Za građane: Poglavlje 1 donosi veći nivo sigurnosti proizvoda koji se svakodnevno koriste. Evropska pravila podrazumijevaju da proizvodi prije dolaska na tržište prolaze odgovarajuće procedure provjere kvaliteta i bezbjednosti. To se odnosi na električne uređaje, dječje igračke, građevinske materijale, mašine i druge proizvode koji mogu predstavljati rizik po zdravlje ili bezbjednost korisnika.

 

U praksi to znači manje nebezbjednih proizvoda na tržištu, efikasnije povlačenje proizvoda koji predstavljaju rizik i bolju informisanost potrošača o karakteristikama proizvoda koje kupuju.

 

Veće mogućnosti za privredu

 

Za proizvođače i privrednike: Poglavlje 1 otvara mogućnost lakšeg plasmana proizvoda na evropsko tržište. Kada domaći proizvođač ispuni zahtjeve propisane evropskim zakonodavstvom i dobije odgovarajuće potvrde o usaglašenosti, njegovi proizvodi mogu se lakše plasirati na tržište Evropske unije.

 

Usklađivanje sa evropskim standardima doprinosi povećanju konkurentnosti domaće privrede, jačanju izvoza i privlačenju investicija. Istovremeno, jedinstvena pravila smanjuju administrativne troškove poslovanja i povećavaju pravnu sigurnost za kompanije.

 

Jači nadzor tržišta i zaštita potrošača

 

Za potrošače: Uspostavljanjem evropskih standarda tržišnog nadzora nadležni organi dobijaju veća ovlašćenja za kontrolu proizvoda na tržištu i uklanjanje robe koja ne ispunjava propisane uslove. Time se obezbjeđuje veći nivo zaštite zdravlja, bezbjednosti i ekonomskih interesa građana.

 

Za građane to znači veću sigurnost prilikom kupovine, jasnije informacije o proizvodima i efikasniji sistem zaštite u slučajevima kada proizvod ne ispunjava propisane standarde.

 

Poruka Poglavlja 1 nije stvaranje dodatne administracije niti otežavanje poslovanja, već uspostavljanje sistema u kojem važe ista pravila za sve učesnike na tržištu. Takav sistem omogućava veću sigurnost proizvoda, bolju zaštitu potrošača i veće mogućnosti za razvoj domaće privrede na jedinstvenom evropskom tržištu.

 

Mit VS Činjenica

 

MIT: ”EU će nam zabraniti domaće proizvode - sir, pršutu, rakiju”. ČINJENICA: “Dakle, ne postoje takvi tipovi zabrana. Šta postoji? Postoji način pripremanja tih prehrambenih proizvoda i kada se stavljaju na tržište, ne znači da se brani pršuta, nego znači da se poštuju fitosanitarne mjere koje u proizvodnji moraju da postoje. Što se tiče alkoholnih pića, oni su svugdje u Evropi akcizna roba. To znači, akcize se mijenjaju od države do države, one nijesu harmonizovane. Nije zabranjeno da se stavlja na tržište, ukoliko se opet poštuju ova osnovna pravila. Ukoliko proizvodite rakiju, vino, pršutu, telefon, avion, šta god, imaćete iste uslove kao njihov proizvođač, njihov građanin. Nije li to fer? Ne traže od nas ništa više nego što svojim građanima nameću”. (Izvor: šef pregovaračke radne grupe za Poglavlje 1, Dragan Vukčević)

 

MIT: “Mali proizvođači neće preživjeti EU konkurenciju”. ČINJENICA: “Po relevantnim istraživanjima, upravo su oni ti koji su fleksibilni i koji jedva treba da čekaju ovo. Zašto? Zato što njihov proizvod više neće imati jednog kupca koji diktira uslove i cijene. Dakle, ako neko treba jedva da čeka ovo, to su mali proizvođači. I pozivam i te građane koji imaju prelijepe i toliko potentne porodične male firme. Uključite se, zovite, otvorena su vrata za podršku, da budete konkurentni. Što je veća tražnja za vašim proizvodom, normalno da je povoljnija i cijena i uspješnije poslovanje”. (Izvor: šef pregovaračke radne grupe za Poglavlje 1, Dragan Vukčević)

 

Kako provjeriti:

 

1.    https://eur-lex.europa.eu/ - svi EU zakoni i propisi;

2.    ec.europa.eu/neighbourhood-enlargement – Evropska komisija; 

3.    Izvještaji o napretku Crne Gore (godišnji izvještaji EK); 

4.    Nacionalni dokumenti: https://www.eu.me/poglavlje-1-sloboda-kretanja-robe/, https://www.gov.me/ (Ministarstvo evropskih poslova, Ministarstvo ekonomskog razvoja).

 

Tekst je nastao u okviru projekta „EU Reality Check", koji realizuje agencija MINA. Projekat je podržan kroz širi program „MedIA-Lit" koji vodi Centar za građansko obrazovanje (CGO) u partnerstvu sa Helsinškim odborom za ljudska prava u Srbiji (HCHRS), Helsinškim komitetom za ljudska prava u Sjevernoj Makedoniji (MHC), Tiranskim centrom za novinarsku izvrsnost (TCJE) iz Albanije i Atlantskom inicijativom (AI) iz Bosne i Hercegovine, uz finansijsku podršku Evropske unije i kofinansiranje Ministarstva za regionalni razvoj, investicije i saradnju sa NVO Vlade Crne Gore.

 

Sadržaj je isključiva odgovornost MINA i ne odražava nužno stavove Evropske unije, niti CGO-a i projektnih partnera.

 

(kraj) jlb