Podgorica, (MINA) - Uticaj stranog faktora i različitih aktera koji ciljano koriste krizne i senzibilne društveno-političke situacije kako bi proizveli unutrašnju nestabilnost sve je izraženiji u savremenom političko-bezbjednosnom kontekstu Crne Gore, ocijenjeno je u analizi Digitalnog forenzičkog centra (DFC).

 

U analizi pod nazivom "Instrumenti stranog miješanja" navodi se da te aktivnosti predstavljaju dio šire strategije čiji je dominantni cilj kompromitovanje institucionalnog kapaciteta države i njeno predstavljanje kao politički i bezbjednosno nespremne za članstvo u Evropskoj uniji (EU).

 

Iz DFC su kazali da se zato strani akteri koriste svakom pogodnom prilikom da iniciraju krize i proizvedu destabilizaciju.

 

“Istovremeno, analizirajući reakcije nadležnih institucija, njihovu pasivnost ili neodlučnost, testiraju otpornost sistema i planiraju intenzivnije i sofisticiranije oblike hibridnog djelovanja usmjerene ka dugoročnom potkopavanju bezbjednosne i političke stabilnosti države”, piše u analizi.

 

Navodi se da se strani akteri koriste vanrednim okolnostima ne samo za produbljivanje kriza, već za provjeru institucionalnog odgovora države.

 

Kako su rekli iz DFC, reakcije i inertnost institucija u takvim situacijama omogućavaju stranim službama uvid u slabosti sistema i lakše planiranje budućih operacija.

 

“Ilustrativni primjeri takvog djelovanja su podizanje spomenika ratnom zločincu Pavlu Đurišiću u Beranama, incident na Zabjelu (nakon kojeg je uslijedila obustava bezviznog režima sa Turskom) i protesti građana zbog početka radova na izgradnji kolektora za prečišćavanje otpadnih voda u Botunu”, piše u analizi DFC.

 

Oni su rekli da sve to ukazuje na obrazac djelovanja u kojem se unutrašnje slabosti i društvene podjele koriste kao poluga za ostvarivanje spoljno-političkih interesa, uz direktno podrivanje evropskog puta Crne Gore.

 

Iz DFC su kazali da se ključni instrumenti stranog djelovanja ogledaju u širenju dezinformacija putem političkih i medijskih kanala i (zlo)upotrebe Srpske pravoslavne crkve (SPC).

 

Kako su naveli, u slučajevima postavljanja spomenika Đurišiću i napada stranih državljana na grupu građana na Zabjelu prethodile su aktivnosti prosrpskih faktora, čime su stvoreni informacioni uslovi za nasilje.

 

“Postavljanju spomenika Đurišiću u avgustu prošle godine prethodile su aktivnosti sveštenstva SPC. Oni su u maju iste godine veličali njegov lik i djelo, a u junu organizovali parastos Prvoj i Drugoj durmitorskoj četničkoj brigadi”, piše u analizi.

 

Navodi se da, i pored  činjenice da je javnost bila upoznata sa namjerama SPC i prosrpskih struktura vezanim za postavljanje spomenika, reakcija institucija nije bila adekvatna.

 

Iz DFC su rekli da napad na novinare tokom postavljanja spomenika nije adekvatno sankcionisan i da oslobađajuće presude  izrečene napadačima potvrđuju da institucije nemaju adekvatne mehanizme u borbi protiv stranog malignog uticaja.

 

Oni su kazali da se identičan obrazac djelovanja ponovio prije i nakon incidenta sa stranim državljanima u naselju Zabjelo u Podgorici, u kojem je povrijeđen crnogorski državljanin.

 

Iz DFC su naveli da su prosrpske medijske i političke strukture kreirale prethodno narativ o Crnoj Gori koju okupraju Turci, kao i da se u Crnoj Gori nalazi 100 hiljada Turaka.

 

 “Analogno događaju u Beranama, Nova srpska demokratija je izdala saopštenje u kojem zahtijevaju odlučnu reakciju institucija. Uslijedila je hitna odluka Vlade o zabrani bezviznog režima sa Turskom”, piše u analizi.

 

Navodi se da je ishitren odgovor Vlade i konstituenata vlasti podstakao ekstremno desničarske strukture i pravoslavna bratstva da organizuju ulične patrole.

 

“Te grupacije su dva dana nakon incidenta na Zabjelu širile vjersku i nacionalnu mržnju, uzvikujući antiturske i antiislamske poruke ulicama Glavnog grada i uništavajući imovinu turskih državljana. I u tom slučaju reakcija institucija nije bila adekvatna, a po navodima Uprave policije prekršajno su procesuirane dvije osobe iz uličnih patrola”, piše u analizi DFC.

 

Oni su kazali da su i pripreme za početak izgradnje kolektora za prečišćavanje otpadnih voda u Botunu pratile brojne dezinformacije stranih aktera, ali i nedostatak strateške komunikacije crnogorske Vlade i predstavnika lokalnih vlasti sa građanima tog zetskog naselja.

 

Iz DFC su rekli da su prosrpski akteri plasirali tendenciozne narative u cilju sprečavanja izgradnje postrojenja, a prije svih predstavnici Demokratske narodne partije. 

 

“Svojim istupima u javnosti, podsticali su sumnju, strah i nepovjerenje stanovništa i time destabilizaciju narativima o ekološkom genocidu u Botunu analognom sa Černobilom”, navodi se u analizi.

 

Iz DFC su kazali da su direktna posljedica takvog djelovanja, podstaknuta objavama portala Borba, Alo.me i IN4s, bile blokade saobraćajnica u Zeti i Podgorici.

 

“Paralelno, institucije sistema i Vlada su prepustile komunikaciju o tom strateškom pitanju Delegaciji EU u Podgorici, zbog čega je  ambasador EU u Crnoj Gori bio primarna meta dezinformacija i malignih narativa”, rekli su iz DFC.

 

Kako su ocijenili, u svim slučajevima, bilo da se radi o domaćoj ili spolja indukovanoj krizi, strani uticaj ima za cilj društvenu, političku i bezbjednosnu destabilizaciju radi zaustavljanja Crne Gore na putu EU integracija. 

 

“S druge strane, slab i neadekvatan odgovor bezbjednosnog sektora, uz kontinuirano podilaženje prosrpskim strukturama, direktno doprinosi stvaranju uslova za djelovanje stranih aktera i buduće destabilizujuće krize”, piše u analizi.

 

Iz DFC su u analizi pod nazivom Instrumenti stranog miješanja naveli da analizirani obrasci djelovanja ukazuju na postojanje koordinisanog i dugoročno strukturiranog hibridnog djelovanja usmjerenog protiv institucionalne stabilnosti i evropske perspektive Crne Gore.

 

Kako su rekli, uočeni incidenti i društveno-političke krize čine elemente operativno sinhronizovanih aktivnosti u kojima se sistematski koriste unutrašnje slabosti, identitetske podjele i nedostatak strateške komunikacije državnih organa kao ključne tačke pritiska.

 

“Dostupni indikatori ukazuju da strani političko-obavještajni centri primjenjuju metodologiju testiranja sistema kroz iniciranje ili eksploataciju kriznih situacija manjeg i srednjeg intenziteta”, piše u analizi.

 

Glavni cilj je, kako se navodi, mapiranje operativnih kapaciteta, lanaca odlučivanja i brzine reakcije bezbjednosnog sektora.

 

“Na osnovu tako prikupljenih saznanja, obavlja se adaptacija taktika i planiranje složenijih operacija koje imaju potencijal da proizvedu dublje političke i bezbjednosne poremećaje”, dodaje se u analizi.

 

Iz DFC su rekli da posebno zabrinjava uočena selektivnost i neujednačenost institucionalnog odgovora, koja ukazuje na moguću infiltraciju političkog uticaja u procese odlučivanja.

 

Prema njihovim riječima, takav obrazac značajno kompromituje kredibilitet institucija, smanjuje njihovu odvraćajuću funkciju i generiše percepciju slabosti sistema, što predstavlja ključni preduslov za eskalaciju hibridnih prijetnji.

 

Iz DFC su kazali da analiza regionalnog konteksta dodatno potvrđuje postojanje šire mreže političko-ekonomskih i bezbjednosnih veza koje prevazilaze nacionalne okvire i djeluju u pravcu usklađivanja narativa i aktivnosti.

 

Ovaj model djelovanja, kako su rekli, pokazuje visoku kompatibilnost sa interesima trećih strana koje imaju strateški cilj usporavanja ili zaustavljanja evroatlantskih integracija Zapadnog Balkana.

 

“Ukoliko se ne uspostavi jedinstven, brz i operativno autonoman institucionalni odgovor, uz jasno razdvajanje političkog uticaja od profesionalnog djelovanja institucija, postoji visok rizik da će Crna Gora ući u fazu predizborne političke nestabilnosti sa elementima ograničenog suvereniteta odlučivanja”, navodi se u analizi DFC.
(kraj) mip/žug