Podgorica, (MINA) – Uloga Agencije za sprečavanje korupcije (ASK) je da preventivno djeluje, uključujući davanje mišljenja na nacrte zakona, inicijative za izmjene propisa i ukazivanje na koruptivne rizike, a revizija već usvojenih zakonskih rješenja nije u njenoj nadležnosti, poručili su iz Ministarstva unutrašnjih poslova i Uprave policije.

 

Oni su to kazali povodom mišljenja ASK-a na Zakon o unutrašnjim poslovima, u kojem su ukazali na koruptivne i institucionalne rizike i široka diskreciona ovlašćenja resornog ministra.

 

U saopštenju MUP-a i policije navodi se da se zakonska rješenja koja je Skupština usvojila 6. marta ne mogu naknadno preispitivati kroz djelovanje nezavisnih organa na način koji bi predstavljao suštinsku reviziju zakonodavne volje

 

„U tom kontekstu, činjenica da je ASK 25. maja objavio mišljenja na zakone o ANB-u i unutrašnjim poslovima otvara pitanje obima i granica njenih zakonom propisanih nadležnosti“, kaže se u saopštenju.

 

Ističe se da je taj Predlog izmjena i dopuna Zakona o unutrašnjim poslovima iz decembra prošle godine, koji je dostavljen ASK-u od Ministarstva pravde, usaglašavan sa tri nadležna direktorata Evropske komisije, pa je nakon usaglašavanja upućen Skupštini na usvajanje. 

 

„Zakonski tekst iz prošle godine pretrpio je i amandmanske izmjene, koje su u bitnom uticale na konačan tekst Zakona“, dodaje se u saopštenju.

 

Iz MUP-a i policije su kazali da je nesporno da je Agenciji dostavljen Predlog zakona, sačinjen u skladu sa normativnom tehnikom, i to da je takav tekst Predloga zakona dostavljen u decembru prošle godine. 

 

„Međutim, ono što posebno zabrinjava je upravo činjenica da je Agencija dala mišljenje na Predlog zakona, nakon stupanja na snagu Izmjena i dopuna“, naveli su iz MUP-a i policije. 

 

Oni su istakli da dodatno zabrinjava i to što je ASK dao mišljenje i na norme koje u zakonu egzistiraju godinama i koje nijesu bile predmet izmjena i dopuna. 

 

„Stoga, ne možemo govoriti o mišljenju na Predlog zakona o izmjenama i dopunama Zakona o unutrašnjim poslovima, već o mišljenju na cjelokupan zakonski tekst, koji pravno dejstvo proizvodi od 2021. godine“, kaže se u saopštenju.

 

Navodi se da je uloga ASK-a, u skladu sa Zakonom o sprečavanju korupcije, precizno definisana i odnosi se na preventivno djelovanje u oblasti antikorupcijske politike, uključujući davanje mišljenja na nacrte zakona, inicijative za izmjene propisa i ukazivanje na koruptivne rizike. 

 

Međutim, kako se dodaje, ta nadležnost ne obuhvata sveobuhvatnu normativnu, sistemsku ili institucionalnu reviziju već usvojenih zakonskih rješenja.

 

„Shodno tome, svako šire tumačenje ovlašćenja Agencije van jasno definisanih zakonskih okvira mora se posmatrati u kontekstu očuvanja ustavno uspostavljene ravnoteže između grana vlasti i poštovanja zakonodavne nadležnosti Skupštine“, kaže se u saopštenju.

 

Iz MUP-a i policije su rekli da se kroz samo mišljenje ASK-a, kao i kroz pojedina tumačenja koja ga prate u javnosti, ponovo otvara prostor za osporavanje reformski usmjerenih rješenja koja imaju za cilj jačanje integriteta policijskog sistema i njegovu zaštitu od dugogodišnjih problema kompromitacije, korupcije i uticaja organizovanog kriminala. 

 

„Posebno zabrinjava što se ovakav pristup pojavljuje u trenutku kada država intenzivno sprovodi mjere koje godinama nijesu bile dosljedno primjenjivane, što nužno otvara pitanje gdje su bila ovakva institucionalna upozorenja i zabrinutosti u periodima kada su se problemi u bezbjednosnom sektoru produbljivali i kada je sistem bio izložen ozbiljnim oblicima kompromitacije“, naveli su iz MUP-a i policije.

 

Kako su kazali, nakon što je država prvi put pokazala institucionalnu odlučnost da sprovede antikorupcijske mjere bez selektivnosti i kompromisa, uslijedili su pokušaji da se jasno propisani zakonski mehanizmi predstave kao sporni.

 

„Iako je upravo zahvaljujući zakoniskim mehanizmima procesuirano više od 50 policijskih službenika, uključujući i visokorangirane funkcionere bezbjednosnog sektora i dalo opravdani osnov da se ovakve odredbe implementiraju kao zakonsko rješenje, odnosno, kao statusna nespojivost sa policijskom profesijom“, dodaje se u saopštenju.

 

Ističe se da ostaje otvoreno pitanje u kojoj mjeri su ranije postojala institucionalna tumačenja i upozorenja u periodu kada su u javnosti i međunarodnim izvještajima problematizovani oblici kompromitacije unutar bezbjednosnog sistema.

 

„Ovakve odredbe su bile sadržane u Zakonu o unutrašnjim poslovima iz 2021. godine, pri čemu Agencija tada nije imala primjedbe niti je reagovala na njih. Sada, kada se zakon u potpunosti primjenjuje u cilju jačanja integriteta institucija i sprječavanja kriminalne infiltracije, daje se drugačija vrsta ocjena koje se mogu različito tumačiti, uključujući i u odnosu na osnovnu svrhu i javni interes vladavine prava“, kaže se u saopštenju.

 

Iz MUP-a i policije su rekli da se, kada je riječ o bezbjednosnim provjerama i procjeni integriteta, ne radi o mehanizmima koji zamjenjuju krivični postupak, niti utvrđuju krivičnu odgovornost, već o preventivnom sistemu zaštite institucija od rizika koji mogu ukazivati na nespojivost sa policijskim pozivom.

 

Kako su naveli, ključno načelo u policijskoj profesiji i građenju povjerenja u rad organa bezbjednosno-obavještajnog sektora je načelo integriteta, a takav pristup nije odstupanje od evropske prakse, već njena suština.

 

Iz MUP-a i policije su pitali kome smeta reformski zakon o unutrašnjim poslovima, zakon koji štiti policiju i građane od kriminala i nedozvoljenih uticaja i koji razbija mreže organizovanog kriminala u policijskom sistemu.

 

„Kome smeta zakon koji onemogućava da policijsku uniformu nose lica koja su predmet optužbi za organizovani kriminal? Kome smeta zakon koji sprječava zloupotrebu policijskih ovlašćenja od strane lica pod uticajem psihoaktivnih supstanci? Kome smeta zakon koji sprječava odavanje službenih podataka kriminalnim grupama“, upitali su iz MUP-a i policije.

 

U saopštenju se ističe da MUP i policija neće odstupiti od dosljedne primjene zakona i jačanja profesionalnog integriteta policijske službe, kao ni od odlučne borbe protiv organizovanog kriminala i korupcije, imajući u vidu da je očuvanje stabilnosti i funkcionalnosti institucija ključni preduslov vladavine prava.

 

Navodi se da je cjelokupna crnogorska javnost svjedočila poslednjem predmetu koje je sprovelo Specijalno državno tužilšatvo zajedno sa Specijalnim policijskim odjeljenjem, u kojem je utvrđena sprega nosilaca najviših državnih funkcija, policijskih službenika, tužilaštva i organizovanih kriminalnih grupa.

 

„Oni su koristili nezakoniti uticaj na sredstva javnog informisanja u cilju kriminalnog djelovanja, hibridnog djelovanja i uticaja na izmjenu percepcije javnog mijenja, u kojem je skinuta oznaka tajnosti radi javnog interesa“, kaže se u saopštenju.

 

Ističe se da je rješenje prema kojem Komisiju za utvrđivanje bezbjednosnih smetnji imenuje ministar unutrašnjih poslova, samo po sebi ne može biti posmatrano kao indikator nedostatka nezavisnosti, niti kao osnov za tvrdnju o mogućem uticaju na odlučivanje Komisije. 

 

„U sistemu javne uprave i posebno u oblasti unutrašnjih poslova, imenovanje članova stručnih i operativnih tijela od nadležnog ministra predstavlja uobičajen i zakonom predviđen model organizacije, pri čemu se ključna garancija nezavisnosti ne izvodi iz formalnog akta imenovanja, već iz zakonom propisanih procedura rada, pravilnika i podzakonskih akata“, dodaje se u saopštenju.

 

Navodi se da članovi Komisije ne postupaju po individualnim ili hijerarhijskim instrukcijama, već isključivo na osnovu unaprijed definisanih zakonskih kriterijuma prikupljenih službenih dokaza i podataka. 

 

„Time se onemogućava bilo kakvo arbitrarno odlučivanje, jer su osnove za ocjenu bezbjednosnih smetnji normativno uređene i podložne višestrukim provjerama unutar sistema“, piše u saopštenju.

 

Dodaje se da Komisija ne donosi konačne odluke o pravima i statusu policijskih službenika, već daje mišljenje, a takav model ima za cilj jačanje pravne sigurnosti, standardizaciju postupanja i zaštitu sistema od rizika koji su u ranijem periodu dovodili do njegovog slabljenja.

 

Iz MUP-a i policije su rekli da je, u kontekstu zapošljavanja, od preko 1,3 hiljade kandidata radni odnos zasnovalo oko 360 službenika, što ukazuje na višeslojan i kontrolisan sistem selekcije zasnovan na stručnim i bezbjednosnim kriterijumima.

 

„Ovakvi pokazatelji ukazuju da se proces zapošljavanja ne sprovodi ad hoc, već u okviru institucionalno normiranog sistema selekcije, koji podrazumijeva višeslojne provjere, uključujući stručne i bezbjednosne kriterijume, sa ciljem obezbjeđenja profesionalnog i integritetski podobnog kadrovskog sastava“, dodali su iz MUP-a i policije.

 

Prema njihovim riječima, neosnovano se u mišljenju Agencije navodi da je novim zakonskim rješenjem došlo do prevelike koncetracije moći u rukama ministra, obzirom da isti donosi odluku o pokretanju postupka zapošljavanja, imenuje Komisiju za provjeru bezbjednosnih smetnji i imenuje Etički odbor. 

 

„Važno je istaći i da je ministar starješina organa, u smislu Zakona o državnoj upravi. Da ministar predstavlja, upravlja i rukovodi radom ministarstva, ali da je upravo ovim zakonom, kao lex specialis, ograničena uloga ministra, koju mu daje Ustav Crne Gore i Zakon o državnoj upravi“, kaže se u saopštenju. 

 

Ističe se da ministar, shodno Zakonu o unutrašnjim poslovima, nema nikakav, čak ni posredan uticaj na rad niti jednog tijela koje ASK pominje u svom mišljenju. 

„Na primjer, ASK u svom Mišljenju navodi da ministar ima prevelika diskreciona prava u imenovanju članova Etičkog odbora. Besmisao ovakvog stava dokazuje činjenica da se članovi Etičkog odbora imenuju dva na predlog direktora policije, jedan na predlog sindikalne organizacije Policije, dva predstavnika na predlog NVO koja se bave ljudskim pravima i dva predstavnika ministarstva, dok ministar kao starješina organa samo donosi rješenje o imenovanju Etičkog odbora u skladu sa zakonom“, navodi se u saopštenju.

 

Kako se dodaje, ostaje neprecizno i normativno neargumentovano pozivanje na neodređene rizike, ukoliko osnovna svrha zakonodavnog i institucionalnog okvira upravo jeste njegova dosljedna primjena u funkciji jačanja bezbjednosnog sistema i vladavine prava. 

 

„Kada govorimo o mogućnosti zloupotrebe Zakona, koju Agencija ističe u svom mišljenju, naglašavamo da je upravo Zakon o unutrašnjim poslovima prvi na braniku načela suzbijanja zloupotreba“, piše u saopštenju.

 

Iz MUP-a i policije su kazali da, ako se govori o zloupotrebi Zakona, jedna od presuda Osnovnog suda u Pogorici pokazuje da je upravo ASK zloupotrijebio Zakon. 

 

„Činjenica jeste da je ASK nadležan za prikupljanje podataka o imovinskom stanju javnih funkcionera shodno Zakonu o sprečavanju korupcije, ali nije ovlašćenja da iste podatke neovlašćeno ustupa trećim licima, sve shodno Zakonu o zaštiti podataka o ličnosti“, naveli su iz MUP-a i policije.

 

Oni su istakli da je u Zakonu o unutrašnjim poslovima onemogućeno ovako kreativno tumačenje normi, procedure su jasno iskazane, odgovornosti precizno uvedene, a svaki politički uticaj i samovolja pojedinca u potpunosti neutralisani. 
(kraj) nij/gop