Podgorica, (MINA-BUSINESS) - Ministarstvo energetike i rudarstva planira da riješi sistemske i ekonomske probleme pri upravljanju rudama, a među kojima su i nedovoljna kontrola onih koji ih kopaju, siva ekonomija, kao i ograničenja inspekcija.

 

Prepreke koje tište ovaj sektor žele da otklone kroz Nacrt zakona o rudarstvu, koji je donedavno bio na javnoj raspravi, prenose Vijesti.

 

Resor kojim rukovodi Admir Šahmanović je u novembru prošle godine stavio na javnu raspravu ovaj zakon, ali je dokument povučen nakon otvorenog pisma koje je grupa od 39 nevladinih organizacija, aktivista i građana uputila premijeru Milojku Spajiću i ministrima.

 

Oni su tvrdili da je zakon prijetnja pravima garantovanim Ustavom, privatnoj svojini i životnoj sredini, kao i interesima države, pa su tražili novi transparentan proces njegovog donošenja - uz učešće stručnjaka i javnosti, usklađivanje sa Ustavom, evropskim zakonima i konvencijama.

 

Iz Ministarstva energetike su tada naveli da je Zakon o rudarstvu povučen sa javne rasprave, kako bi se omogućila dodatna analiza i dorada, te da na pozivu za učestvovanje NVO nije bilo prijavljenih.

 

U obrazloženju zakona se ističe da njegova primjena neće koštati državnu kasu, ali da će rudarske kompanije imati troškova zbog prilagođavanja novim mjerama. Piše i da je ovaj propis usaglašen sa evropskim zakonima i međunarodnim konvencijama, u dijelu zaštite životne sredine i zdravlja na radu.

 

“Uvode se rješenja koja su usmjerena na veću pravnu sigurnost, transparentnost rada nadležnog organa, bolju kontrolu porijekla mineralnih sirovina i efikasniju zaštitu javnog interesa u oblasti rudarstva”, navodi se u dokumentu.

 

Osnovni ciljevi su da se obezbijedi, kako se dodaje, racionalno i održivo korišćenje mineralnih sirovina kao prirodnog bogatstva u državnoj svojini, uspostavi sistem planiranja, odobravanja i izvođenja rudarskih radova, unaprijedi zaštita životne sredine kroz obaveznu sanaciju i rekultivaciju, monitoring stanja nakon eksploatacije, obezbijedi transparentnost izdavanja odobrenja i vođenja registara i katastra, spriječi nezakonito otkopavanje, promet i korišćenje mineralnih sirovina, ojača institucionalni i inspekcijski nadzor i odgovornost svih učesnika. 

 

Rudarske radove mogu da obavljaju samo firme koje su licencirane za te poslove, a prema zakonu te dozvole se izdaju na pet godina, s tim da se mogu obnoviti. Licence dobijaju samo registrovani za ove djelatnosti, koji imaju ugovor o radu sa najmanje jednim diplomiranim inženjerom, opremu i mašine.

 

Ministarstvo planira formiranje registra, u kojem bi bili upisani svi koji imaju licence za rudarstvo, za izradu i reviziju rudarskih projekata, laboratorijska ispitivanja mineralnih sirovina, miniranje, izradu rudarskih planova, kao i mjerenja i elaborata.

 

“Ministarstvo vodi registar licenci u elektronskoj formi koji sadrži podatke o izdatim, obnovljenim i oduzetim licencama. Članom 120 propisuje se obaveza Ministarstva da u roku od 18 mjeseci od dana stupanja na snagu ovog zakona uspostavi registar licenci iz oblasti rudarstva. Uspostavljanjem registra obezbijediće se veća transparentnost, preglednost i efikasnija kontrola u pogledu izdatih licenci, što je od posebnog značaja za praćenje ispunjenosti uslova za obavljanje poslova u oblasti rudarstva”, ističe se u obrazloženju zakona.

 

Kompanije koje se bave ovim poslovima imaće rok od godinu, od stupanja zakona na snagu, da usklade rad sa njim i izmijene organizaciju, licence i kadar. Radnici u ovim firmama, zavisno od radnog mjesta, moraće da imaju odgovarajuću stručnu spremu, radno iskustvo i položen rudarski stručni ispit.

 

Ministarstvo će kroz godinu morati da uspostavi i novi Katastar eksploatacionih polja, rudarskih objekata i postrojenja, dok bi imali mjesec dana da preuzmu podatke iz postojećeg, kako bi se obezbijedila ažurna evidencija.

 

Očekuje se da će privreda imati troškove zbog usklađivanja sa novim zakonom - za izradu i reviziju tehničke dokumentacije, monitoring i izvještavanje, sprovođenje mjera zaštite životne sredine, ali da će izdaci kratkoročno biti umjereni, a dugoročno jednaki obimu posla.

 

Prema Analizi uticaja ovog propisa (RIA), tokom 2022. godine u Crnoj Gori su izdata 52 koncesiona ugovora vrijedna 4,51 miliona EUR, dok ih je u 2023. bilo 53 ukupne vrijednosti 5,4 miliona. Ističe se da su tokom 2024. zabilježena 53 ugovora i da su bili vrijedni 5,38 miliona, te da broj kompanija koje imaju licence za rudarske radove posljednjih godina ustaljen, jer je 2023. ovjereno 45, a sljedeće godine 47 licenci.

(kraj) sam