Podgorica, (MINA) – Centar za demokratsku tranziciju (CDT) apelovao je na Skupštinu da značajno koriguje predloženi zakon o Vladi i da, kako je saopšteno iz te nevladine organizacije (NVO), ne propusti priliku da utiče na povećanje transparentnosti i odgovornosti i kvaliteta rada izvršne vlasti. 

 

Zamjenica izvršnog direktora CDT-a Milena Gvozdenović kazala je da će poslanici biti saučesnici pokušaja održavanja statusa quo, ukoliko ovog puta propuste da donesu zaista reformski zakon o Vladi. 

 

Ona smatra da Predlog zakona o Vladi, koji je danas ušao u skupštinsku proceduru, predstavlja znatno lošiju verziju u odnosu na ranije tekstove koji su izrađivani tokom procesa njegove pripreme.

 

„Jedna od značajnih izmjena u odnosu na ranije verzije odnosi se na odustajanje od definisanja gornje granice broja resora u Vladi, rješenja koje je dogovoreno i sa Venecijanskom komisijom“, kaže se u saopštenju. 

 

Gvozdenović je navela da je u prethodno dostupnoj verziji nacrta zakona bilo predviđeno da Vlada može imati najviše četiri potpredsjednika i 20 ministara, od čega dva ministra bez portfelja. 

 

U aktuelnom predlogu, kako je rekla, zadržano je samo ograničenje u odnosu na broj ministara bez portfelja.

 

„Iako samo ograničavanje broja resora ne predstavlja mjeru optimizacije i racionalizacije izvršne vlasti, definisanje gornje granice predstavljalo bi makar minimalnu branu praksi koja je u pojedinim periodima poprimala razmjere bez presedana, gdje su resori formirani i dijeljeni po direktnom diktatu partija“, kazala je Gvozdenović. 

 

Kako je navela, upravo je takva praksa u aktuelnom mandatu dovela do povremenog usitnjavanja pojedinih oblasti i formiranja resora koji su, umjesto funkcionalnog unapređenja sistema, bili rezultat političkih kompromisa. 

 

„Predlog zakona definiše sedam obaveznih upravnih oblasti, ali ostaje nejasno zbog čega među njima nijesu prepoznati resori poput obrazovanja ili planiranja i uređenja prostora – oblasti od strateškog značaja za razvoj države“, kaže se u saopštenju.

 

Navodi se da zakon uvodi i političku odgovornost ministara, bez razrade šta se pod tim podrazumijeva, odnosno kako će se to sprovesti. 

 

Tako predložena odredba, kako je rekla Gvozdenović, predstavlja nejasnu i potencijalno veoma problematičnu definiciju političke odgovornosti. 

 

Ona je dodala da u parlamentarnom sistemu politička odgovornost ministra podrazumijeva odgovornost prema parlamentu i javnosti za vođenje politike i rezultate rada resora, a ne odgovornost za izvršavanje naloga predsjednika Vlade.

 

U CDT-u, kako je navela Gvozdenović, korak unazad bilježe i u domenu transparentnosti rada Vlade. 

 

Ona je kazala da zakon predviđa mogućnost održavanja telefonskih sjednica, s tim da nije precizirano šta se smatra „hitnim slučajem“ koji opravdava takav način odlučivanja. 

 

Gvozdenović je rekla da su, umjesto toga, propisane samo pojedine oblasti o kojima se ne može odlučivati telefonskim putem. 

 

„Međutim, za razliku od ranijih rješenja, više ne postoji zabrana odlučivanja o imenovanjima, postavljenjima i razrješenjima na telefonskim sjednicama“, kaže se u saopštenju. 

 

Navodi se da se time omogućava da se takve odluke, koje su od suštinskog značaja za funkcionisanje institucija, donose telefonski, bez rasprave, po potrebi, što nije u skladu sa standardima transparentnosti i odgovornosti izvršne vlasti.

 

Gvozdenović je kazala da se, takođe, u predlogu zakona navodi da se na telefonskim sjednicama ne može odlučivati o predlozima zakona koji zahtijevaju dvotrećinsku većinu u Skupštini, ali da nije jasno zašto u izutetke nijesu uvršteni i zakoni koji se donose većinom ukupnog broja poslanika. 

 

„Među kojima su zakoni kojima se uređuju način ostvarivanja sloboda i prava građana, crnogorsko državljanstvo, referendum, materijalne obaveze građana, državni simboli i upotreba i korišćenje državnih simbola, odbrana i bezbjednost, vojska, osnivanje, spajanje i ukidanje opština, proglašavanje ratnog i vanrednog stanja, donošenje prostornog plana“, navela je Gvozdenović.

 

Prema njenim riječima, izmjene su primjetne i u odnosu Vlade prema Skupštini. 

 

„Iako je zadržana odredba da predsjednik Vlade, odnosno član Vlade prisustvuje sjednici Skupštine na kojoj mu se postavlja poslaničko pitanje, iz teksta je uklonjena ranija obaveza da se predsjednik i članovi Vlade odazovu pozivu radnog tijela Skupštine i prisustvuju kontrolnom saslušanju“, rekla je Gvozdenović.

 

Ona je kazala da, takođe, iako predlog zakona propisuje brojne obaveze za članove Vlade, on ne predviđa nikakve mjere ili posljedice u slučaju njegovog nepoštovanja. 

 

Prema riječima Gvozdenović, norme koje propisuju dužnosti i obaveze bez jasno definisanih mehanizama odgovornosti i posljedica ostaju deklarativne i pravno slabe, jer ne obezbjeđuju stvarnu primjenu zakona u praksi. 

 

„Konačno, nameće se kao ključno pitanje: zašto Vlada, imajući u vidu značajne izmjene u odnosu na ranije verzije teksta, nije sprovela novu javnu raspravu i omogućila domaćoj stručnoj i zainteresovanoj javnosti da se izjasni o finalnoj verziji zakona“, navodi se u saopštenju.

 

Gvozdenović je ukazala na to da je jednako važno pitanje zašto zakon o Vladi nije pripreman paralelno sa zakonom o Skupštini, kako bi se kroz koordinisan pristup sistemski uredila otvorena pitanja i unaprijedio odnos između dvije grane vlasti. 

 

„A posebno zabrinjava činjenica da su još krajem prošle godine postojale informacije da je već pripremljen nacrt zakona o Skupštini, što otvara ozbiljna pitanja o transparentnosti i inkluzivnosti procesa izrade temeljnih akata našeg pravnog poretka“, kaže se u saopštenju.
(kraj) mip/gop