Podgorica, (MINA) – U Crnoj Gori postoji dugoročna, ali umjerena povezanost između etničke pripadnosti, statusa zaposlenja i prihoda, dok socio-ekonomski faktori i dalje igraju značajnu ulogu, pokazalo je istraživanje “Narodi, identitet i tolerancija”.

 

Istraživanje, koje je radila agencija Spektrum Analitika za potrebe Centra za demokratiju i ljudska prava (CEDEM), pokazalo je da Albanci i Crnogorci dominiraju višim prihodnim kategorijama, dok Srbi i Bošnjaci/Muslimani imaju niže, ali stabilno rastuće prihode.

 

U izvještaju se navodi da je tokom istraživanja usmjerena pažnja na to da se ispita da li pripadnost određenoj etničkoj zajednici utiče na značajne društvene i ekonomske pokazatelje, uključujući visinu primanja, status zaposlenja, tip sektora u kojem su ljudi zaposleni, stepen obrazovanja i druge relevantne dimenzije.

 

“Cilj istraživanja je da se identifikuju obrasci i potencijalne razlike u ovim oblastima između grupa, da se ocijeni njihov opseg, kao i da se utvrdi da li se ti obrasci mijenjaju tokom vremena”, kaže se u uvodu dokumenta.

 

Navodi se da, u periodu od 2009. do 2025. godine svi etnički ispitanici bilježe postepeni rast prihoda, a najizraženije u periodu od 2020. do 2025. godine.

 

Kako se navodi, u Crnoj Gori je došlo do značajne transformacije strukture prihoda, odnosno prelaska  populacije iz niskih u srednje i visoke prihode odražava poboljšanje životnog standarda i ekonomskog položaja.

 

Kada je riječ o tržištu rada, rezultati pokazuju da Crnogorci imaju najstabilniju zaposlenost, Srbi najviši udio penzionisanih, Bošnjaci/Muslimani početni visok udio nezaposlenih, Albanci izražene fluktuacije.

 

Istrađivanje ukazuje i na razlike po sektorima zaposlenja -Bošnjaci/Muslimani i Crnogorci češće rade u javnom sektoru, dok Albanci dominiraju u privatnom, a Srbi su u tom segmentu najmanje zastupljeni.  

 

Posebno su izražene regionalne razlike, pa se navodi da su prihodi najniži na sjeveru, dok su u centralnom i primorskom regionu viši i stabilniji.  

 

„Kombinacija regiona i etničke pripadnosti značajno utiče na pristup tržištu rada i ekonomski status, pri čemu je rizik od marginalizacije veći u sjevernom regionu“, navodi se u istraživanju.  

 

Analiza pokazuje i postojanje obrazovnih nejednakosti među etničkim grupama, iako je uočen rast broja visokoobrazovanih, posebno među Crnogorcima i Albancima.  

 

U istraživanju se ukazuje i na rodne razlike – muškarci ostvaruju veće prihode, dok su žene češće nezaposlene ili neaktivne, što dodatno produbljuje socio-ekonomske nejednakosti.  

 

Kao ključne preporuke navodi se potreba za jačanjem ekonomske inkluzije ranjivih grupa, posebno kroz programe zapošljavanja, obrazovanja i podrške preduzetništvu.  

 

Ističe se i značaj ciljane regionalne politike, sa fokusom na sjever države, kao i potreba za smanjenjem razlika kroz ravnomjerniju raspodjelu resursa i investicija.  

 

Preporučuje se i unapređenje pristupa obrazovanju, posebno za grupe sa nižim nivoom prihoda, kao i jačanje mjera rodne ravnopravnosti na tržištu rada.  

 

U zaključku se navodi da je neophodno kontinuirano praćenje socio-ekonomskih nejednakosti i kreiranje formulisanje strategija zasnovanih na dokazima, koje smanjuju ekonomske i socijalne nejednakosti.

(kraj) sel/žug