Podgorica, (MINA) – Kriminalizacija stručnog mišljenja i zakonitog postupanja predstavlja opasan presedan i pokušaj da se odgovornost za kompleksan ekološki problem prebaci na instituciju čija je primarna obaveza zaštita prirode, a ne sprovođenje šumarskih operativnih radova, kazali su iz Agencije za zaštitu životne sredine.

 

Plavska policija podnijela je krivične prijave protiv direktora Agencije za zaštitu životne sredine Milana Gazdića, direktorice Javnog preduzeća za nacionalne parkove Crne Gore Marinele Đuretić i dvojice bivših čelnika JPNPCG Vladimira Martinovića i Aleksandra Bulatovića, koje sumnjiče za uništenje životne sredine.

Iz Uprave policije su kazali da su javni funckioneri osumnjičeni da su nepreduzimanjem obaveznih mjera i radnji iz svoje nadležnosti, omogućili nekontrolisano širenje štetnog insekta – potkornjaka u zoni Nacionalnog parka (NP) Prokletije.

Iz Agencije su u saopštenju naveli da gradacija potkornjaka izaziva opravdanu zabrinutost javnosti i objasnili da ona ne počinje iznenada ili bez jasnog biološkog i ekološkog konteksta.

 

„Da bi populacija “prešla” kritični prag brojnosti, mora postojati prethodna baza — takozvani reproduktivni materijal, odnosno veliki broj posječenih stabala, oslabjelih stabala, zatim suša, klimatski stres ili drugi faktori“, navodi se u saopštenju. 

 

Ističe se da, uz povoljne klimatske uslove, takav „materijal“ omogućava brzo umnožavanje i prelazak u fazu gradacije. 

 

„Dakle, gradacija je posljedica dugotrajnog procesa, a ne izolovana pojava koja se „pojavila sama od sebe“. Razumijevanje uzroka je presudan faktor u određivanju efikasnih mjera — a ne površna i pogrešna pretpostavka, da masovna sječa može jednostavno „iskorijeniti“ problem“, dodaje se u saopštenju.

 

Iz Agencije su rekli da svjetske i evropske studije o suzbijanju gradacija potkornjaka pokazuju da sanitarna sječa ima efekta samo u vrlo ranoj fazi infestacije, kada je broj žarišta ograničen, u fazama koje prevazilaze gradacioni prag brojnosti, sječa ne može zaustaviti  gradaciju na širem prostoru.

 

Te studije, kako su naveli, pokazuju da klimatski faktori (toplotni stres, suv period) imaju značajnu ulogu u održavanju populacionih talasa.

 

„Agencija za zaštitu životne sredine, iako po Zakonu o zaštiti prirode nema neposrednu zakonsku nadležnost za obavljanje šumarskih fitosanitarnih mjera, dobrovoljno je stavila svoje znanje i kapacitete na raspolaganje da bi doprinijela suzbijanju gradacije“, navodi se u saopštenju. 

 

Dodaje se da je to omogućilo da se, tokom dvije sezone monitoringa i primjene feromonskih  klopki, ostvare konkretni rezultati u smanjenju brojnosti potkornjaka — što pokazuje da stručne, ciljane, naučno utemeljene mjere mogu dati rezultate tamo gdje sječe to ne mogu. 

 

Iz Agencije su naveli da je broj ulovljenih potkornjaka u 2024. godini jbio 14.300.760 jedinki, a prošle godine 5.809.749 jedinki. 

 

„Međutim, važno je naglasiti da Agencija nije i ne može biti nosilac šumarskih sanitarnih intervencija, jer takvu nadležnost Zakon ne predviđa. Svako insistiranje na primjeni sječe kao da je to „zakonska dužnost“-struke, nije utemeljeno u pravnom okviru i otvara prostor za pogrešne prakse i rizike“, naglasili su iz Agencije. 

 

Kako su rekli, to je dodatni dokaz da ciljano praćenje i praćenje trendova, ima veći efekat od masovne, netargetirane sječe, naročito u zaštićenim područjima gdje svaka intervencija mora biti strogo opravdana.

 

Iz Agencije su naveli da su nacionalni parkovi područja gdje upravljanje, mora prije svega poštovati prirodne procese i biodiverzitet. 

 

„Sprovođenje masovne sječe bez jasnih i naučno utemeljenih efekata, ne samo da ne rješava uzrok problema, već stvara dodatne ekološke rizike kao što su fragmentacija staništa, povećanje erozije, smanjenje količine mrtvog drveta — što neposredno ima negativan uticaj na biodiverzitet“, kaže se u saopštenju.

 

Iz Agencije su rekli da se pitanje gradacije potkornjaka u Nacionalnom parku „Prokletije“, pokušava predstaviti kao posljedica navodne neaktivnosti ili nezakonitog postupanja.

 

„Insistiranje na masovnoj sječi kao „jedinom rješenju“ predstavlja pojednostavljivanje kompleksnog biološkog problema i zanemarivanje savremenih naučnih saznanja“, kazali su iz Agencije.

 

Kako su kazali, postupanje nadležnih organa u ovom slučaju, bilo je zasnovano isključivo na važećem zakonskom okviru. 

 

Iz Agencije su naveli da u zaštićenim područjima svaka intervencija mora biti planska, obrazložena i utemeljena na prethodnim analizama. 

 

„Bez preciznih mapa žarišta, procjene zahvaćenih površina, procjene suve drvne mase i jasno definisanih lokacija i obima radova, ne postoje zakonski uslovi za odobravanje sječe“, kaže se u saopštenju.

 

Ističe se da posebno zabrinjava činjenica da se protiv institucije koja je postupala u skladu sa zakonom i principima zaštite prirode pokreću krivični postupci, mimo jasnih nadležnosti i bez uvažavanja stručnih činjenica. 

 

„Kriminalizacija stručnog mišljenja i zakonitog postupanja predstavlja opasan presedan i pokušaj da se odgovornost za kompleksan ekološki problem, prebaci na instituciju čija je primarna obaveza zaštita prirode, a ne sprovođenje šumarskih operativnih radova“, dodaje se u saopštenju.

 

Iz Agencije su podsjetili da su nedavne revizije ukazale na sistemske slabosti u borbi protiv bespravne i prekomjerne sječe šuma, uključujući nedostatak koordinacije, kontrole i jasnih mehanizama upravljanja. 

 

„Upravo zbog takvog institucionalnog konteksta, insistiranje na neselektivnoj sječi bez potpune dokumentacije i jasne procjene uticaja na biodiverzitet - bilo bi suprotno principima odgovornog upravljanja prirodnim resursima“, rekli su iz Agencije.

 

Oni su naveli da Crna Gora, kao ekološka država, ima ustavnu obavezu da šumske ekosisteme posmatra kroz njihovu multifunkcionalnu vrijednost. 

 

Kako su dodali iz Agencije, svaka odluka koja zadire u zaštićena područja mora biti vođena dugoročnim interesom očuvanja prirodnog kapitala, a ne kratkoročnim ekonomskim pristupom.

 

„Odbrana zakonitosti i struke nije opstrukcija — to je obaveza! Uvjereni smo da će činjenice, nauka i važeći pravni okvir jasno pokazati da je postupanje bilo odgovorno, zakonito i u najboljem interesu zaštite prirode“, poručili su iz Agencije.
(kraj) nij/sel